Muş'tan Batman'a Kabileler, Bölgeler ve Ortak Soy

1960 KAYITLARI • MUŞ • BATMAN • DNA

1960 KAYITLARINDA BEKİRAN AŞİRETİ: MUŞ'TAN BATMAN'A KABİLELER, BÖLGELER VE ORTAK SOY

1960 yılında bölgeye gelen bir yabancı araştırmacının tuttuğu kayıtlar, Bekiran aşiretinin Muş, Ziyaret, Bulanık, Karağıl ve Batman çevresindeki varlığını ayrıntılı biçimde belgeliyor. Bugün yapılan DNA testleri ise bu kayıtlarda adı geçen kabilelerin ortak bir soydan geldiğini gösteriyor.

1960 yılında İsveçli bir araştırmacı Kürdistan'a gelerek bölgedeki aşiret ve kabileleri tek tek kayıt altına almış, bu çalışmayı daha sonra kitaplaştırmıştır. Araştırmacının hazırladığı haritalarda her aşiret ve kabile, yaşadığı bölgeye yerleştirilmiş küçük daire ve altıgenlerle gösterilmiştir.

Bu çalışma, Bekiran bölgesindeki kabile ve sülalelerin ilk kez bu kadar ayrıntılı biçimde yazıya geçirildiği kaynak olması bakımından büyük önem taşır.

Kayıtlarda bazı isimlerin harfleri eksik ya da hatalı yazılmıştır; ancak isimler genel olarak rahatça anlaşılabilmektedir.

KAYITLARIN ORTAK SONUCU

Bu kayıtlar, Bekiran Aşireti'nin Muş, Ziyaret, Bulanık, Karağıl ve Batman çevresindeki tarihsel ve coğrafi varlığını belgelemektedir.

1. Muş ve Çevresinde Kayıt Altına Alınan Bölgeler

Araştırmacı, Muş bölgesinde hem Bekiran aşiretini hem de Bekiran'a bağlı Elmana (Elmanî) kabilesini kaydetmiş, Bekiran'ın yoğun olarak yaşadığı yerlerde ayrıca notlar almıştır. Kayıt altına alınan bölgeler şunlardır:

Bölge	Kayıttaki adı
Ziyaret bölgesi	Bekiran
Bulanık ilçesi ve çevresi	Bekiran
Karağıl köyü ve çevresindeki köyler	Bekiranlı
Muş merkezine yakın köyler	Bekiran-Elmana (Bekiran aşiretinin Elmana kabilesi)

Bu bölgelerin tamamı genel olarak Bekiran aşireti adıyla kayda geçmiştir. Günümüzde Muş'taki Bekiranlıların nüfusunun yaklaşık 100.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir.

2. Elmana / Elmanî Kayıtları

Kayıtlarda Elmana kabilesi, açıkça Bekiran aşiretinin kabilesi olarak yazılmış ve "Elmana-Elmanîler" adıyla geçmiştir.

Bu durum, Muş bölgesindeki Elmana'nın Bekiran aşiretinin bir parçası olduğunu açık biçimde ortaya koymaktadır.

Aynı şekilde Batman'daki kayıtlarda da Elmana kabilesi, Batman'ın Bekiran bölgesinde Bekiran'a bağlı bir kabile olarak kayıt altına alınmıştır.

3. Batman Bölgesi: Merkez Şelmo Köyü

Aynı araştırmacı, Batman'daki Bekiran bölgesini de kayıt altına almıştır. Kozluk ve Sason arasında kalan bu bölgenin merkezi olarak Şelmo köyü gösterilmiştir.

Haritada Batman Bekiran bölgesinde yer alan kabileler şöyledir (parantez içinde, 1960 kayıtlarında geçen yazılışları verilmiştir):

İsmailka

Çelika

Gesa

(Gena)

Mahmutka

Şewlîka

(Şevkan)

Amoka

Çorepa

Tarkoka

(Talika)

Zeynika

(Seynikan)

Hozika

(Hosikan)

Mala Şemdîn

Baluka

Kayıtların ne kadar ayrıntılı olduğunu gösteren güzel bir örnek: Binuniyê köyündeki Mahmutka kabilesine bağlı Hozika sülalesi, haritaya "Hosikan" adıyla işlenmiştir.

4. Sason'daki Kayıtlar

Sason bölgesinde ise Şexbal ve Mamxuran kabileleri, haritada "Sihbal" ve "Mamhoran" olarak, Bekiran aşiretine bağlı şekilde kayıt altına alınmıştır.

5. DNA Testleri: Kayıtlar ile Soy Birbirini Doğruluyor

Batman Bekirilerinden araştırmacı Cuma Baran, kapsamlı bir Y-DNA testi olan BIG-Y700 testini yaptırmıştır. Bu test, babadan oğula aktarılan soy hattını inceler. Sonuç, Kürtlerin ana soy hatlarından biri olarak çıkmıştır:

HAPLOGRUP

R1a-Z2124

Aynı testi yaptıran akrabalarımızın sonuçları da bu hat üzerinde kesişmiştir.

Farklı kabile ve köylerden akrabalarımız da testi yaptırmış ve aynı DNA soyundan geldikleri görülmüştür:

Kabile / Köy	Test yaptıran
Zeynika kolu	Şahin Babat
Mahmutka kolu, Kenik köyü	Recep Aksoy
Smailka kolu	Deniz Yıldız
Çelika kolu	Hüseyin Bilmez
Mahmutka kolu, Kenik köyü	Nurkan Yalçın
Mahmutka kolu, Selibe köyü	Selman Karataş

Bunlara ek olarak, Bitlis Bekirilerinden bir akrabamız da aynı testi yaptırmış ve bizimle aynı DNA soyundan çıkmıştır. Bu sonuç, 1960 kayıtlarında ayrı bölgelerde gösterilen Bekiran kollarının aynı kökten geldiğini güçlendirmektedir.

Test sonuçlarına göre, test yaptıran hiçbir akrabamızın baba soy hattı Arap veya Türk soy hatlarıyla ilişkili çıkmamıştır. Kısacası, köklerimiz aynı, soyumuz ortaktır.

6. Tarihimize Sahip Çıkalım

Aşiretimizin tarihi, büyüklerimizden bize kalan en değerli mirastır. Son yıllarda bu tarihi kaynağa dayanmadan yeniden yazmaya çalışan, dergilerde, televizyonda ve sosyal medyada gerçeğe uymayan anlatılar yayan kişiler görülmektedir. Kimi zaman ise "Arap soyundan olmak" gibi hiçbir belgeye ve teste dayanmayan iddialar dile getirilmektedir.

Bu nedenle bütün Bekirilerden ricamız şudur:

Tarihimizi kendi amaçlarına göre değiştirmek isteyenlere röportaj vermeyelim, bu tür çalışmalara destek olmayalım.

Yanlış ve belgesiz bilgilerin yayılmasına izin vermeyelim; gördüğümüzde kaynağıyla birlikte doğrusunu paylaşalım.

Topluluğumuzun değerlerini zedeleyen kişilerin aşiretimizi temsil etmediğini açıkça ifade edelim.

Elimizdeki eski belge, fotoğraf ve anlatıları kayıt altına alarak gelecek kuşaklara aktaralım.

Sonuç

1960 kayıtları, Bekiran aşiretinin Muş, Ziyaret, Bulanık, Karağıl, Batman ve Sason çevresindeki varlığını kabileleri, sülaleleri ve yerleşim alanlarıyla birlikte ortaya koymaktadır.

Bugün yapılan DNA testleri ise bu kayıtlarda farklı bölgelerde gösterilen kolların aynı soydan geldiğini göstermektedir. Böylece belge, coğrafya ve soy birbirini tamamlamaktadır.

Tarihine sahip çıkan, geleceğine de sahip çıkar.

Kaynak Notu

Bu yazı, araştırmacı Cuma BARAN tarafından derlenen 1960 tarihli aşiret kayıtları ve DNA test sonuçları esas alınarak hazırlanmıştır. Harita isimleri 1960 kayıtlarındaki yazılışlarıyla aktarılmıştır. DNA sonuçları, testi yaptıran kişilerin babadan oğula geçen soy hattını yansıtmaktadır.

---