Nizamettin Ariç’in Mensup Olduğu Aşiretler ve Göçleri

Nizamettin Ariç’in Mensup Olduğu Aşiretler ve Göçleri

Nizamettin Ariç’in dedesi (babasının babası) Cevoyê Mısto Celali Aşireti’ndendir. Çoğu göçönce aile ardından aşiret mensuplarının da aynı bölgeye hareketiyle olmuştur. Bu göçlerle aşiretbağlarında kopukluklar yaşansa da aşiret Kürt toplumunda önemli bir ailevi rabıtadır. Kendisiyleyapılan görüşmede Ariç bu konuyla ilgili şunları söyler.Bizim kökenimiz birbirine çok yakın olan Celali, Buruki ve Bekîri aşiretlerine dayanıyor. Bir tarafımız Celali, birtarafımız Buruki aşiretindendir.

Anne tarafım da Bekîri’dir. Bu aşiretler de zaten Ağrı ve Muş’un dâhil olduğuSerhad bölgesinde yerleşik olarak yaşamaktadır. Kürtler bunun dışında aşağıda özellikle Dicle ile Fırat nehirlerinin arasında kalan bölgede de yaşamışlardır ki hala yaşarlar (Ariç, 2012).

Nizamettin Ariç’in mensup olduğu Celali, Burukî (Bruki) ve Bekîri aşiretlerinde baba tarafıolan Celalî aşireti; Sykes’ın 1908-1920 yılında yaptığı araştırmadaki sayısı 4000 ailedir. “Kökenolarak bir kısmı yerleşik ve bir kısmı da Kuzey Irak’taki Jelilkanlı kabilesinden gelen bu göçebe aşiretinin Ermenistan’a ve Horasan’a da göç etme ihtimali olduğunu söyleyen Sykes, Kürtlerinsayıları ve yerleşik oldukları bölgeleri belgelemektedir (459).Ayrıca McDowall, Modern Kürt Tarihi (2004) adlı kitabında detaylı olarak bahsetmese de Celaliler’in Güney Zagros’ta, İran, Ağrı, Doğu Beyazıt, Kars gibi bölgelerde yerleşmiş olduğubilgisini vermektedir (116, 275-76, 285-86, 309, 329-30, 342-43). Buruki aşireti hakkında McDowall“Eski Sovyetler Birliği sınırları içindeki Kürtlerin büyük bir kısmı dört sürecin sonucunda buraya yerleşmiştir. Bazı Kürtler 1895 ve 1915’te Hristiyan Ermenistan’dan Müslüman Azerbaycan’a göçetmişlerdir. Sovyet vatandaşı olan son Kürtler ise, Rıza Şah’ın İran’daki pasifikasyon politikasından kaçan Kürt aşiretler grubu Bruk (Buruki) aşiretinin üyeleridir” şeklinde bahsetmektedir (642-43).Diğer bir kaynak olan ve Ahmet Özer’in 2000 yılında yayınladığı çalışmasında Bruki Aşireti’nin reisi Kinyas Kartal’ın biyografisinden yola çıkarak Bruki (Burukî) aşireti hakkında şubilgileri verir. “Brukan veya Bruki aşiretinin büyük çoğunluğu Van merkezinde, Van'a bağlı merkezköylerinde, Van'ın Muradiye ve Gürpınar ilçe ve köylerinde yer almaktadır. 1600 yıllarında,Diyarbakır'ın Karacadağ bölgesinde göçebe bir biçimde yaşarken bir olay üzerine göç edip Ağrıbölgesine gelmişler. Ağrı dağının eteklerinde iki kola ayrılarak bir kolu doğuya doğru İran'ın Maku veHoy mıntıkasına, diğer kolu kuzeye doğru Kafkasya'ya (Erivan-Rusya) giden Brukiler, 300 yıl sonra,1920-30 yılları arasında tekrar Türkiye'ye dönmüşlerdir

 

Bekiranlılar Kurdistanin 4 parcasinda yasam suren ve Bakur Kurdistanin 15 sehrinde yerlesik olan Belli basli Kurd asiretlerinden biridir.

 

Nizamettin Ariç’in mensup olduğu bu üç aşiret de sonuç olarak Serhad Bölgesi’nin yerleşikaşiretlerindendir. Serhad; Kürtçe’de Serhed olarak yazılır ve Ser; baş, yukarı, had da çizgi, bölümanlamına gelmektedir. Dolayısıyla Kürd* topraklarının üst, yukarı bölümü anlamını taşır.

Serhad Bölgesi: Diyarbakır’ın (Amed) Pasur (Kulp) ilçesininden başlayıp, Doğu Anadolu’da Ardahan’a kadarçıkan bölgedir. Kürt Edebiyatı’na önemli araştırmalar ve eserler kazandıran Ehmedê Xanî bubölgedendir. Aynı zamanda sözlü edebiyatta önemli bir yere sahip dengbêjlik geleneğinin temsilcilerinden Şakîro, Reso, Ekremo, Kerem, Zahiro, Nuro da bu bölgenin dengbêjleridir. Kürtmüzik tarihinde kaynak gösterilen dengbêjlerin geneli Serhad bölgesinde yetişmiştir ve Nizamettin Ariç’in müziği de bu bölge kültüründen beslenmiştir.